Unha novela gráfica: La guerra civil española de Paul Preston e un comentario

O día 24 de Outubro de 2019 marcará unha data histórica na complicada e traumática relación entre nós e o noso pasado. O próximo xoves, o ataúde de Franco sairá rodeado dos seus familiares do “Valle de los Caídos” e unha das controversias máis célebres da política estatal chegará ao seu final, e, con algo de sorte, o final desta conversa dará lugar a outras máis profundas que deriven dela. Hainos que din que se están usando os restos do ditador con fins políticos, e teñen razón. Pero non a teñen coma eles pensan. O xeneral do que falamos impúxose sobre un goberno democrático coa forza das armas e a inestimable axuda da industria e os soldados dos seus irmán maiores, as potencias fascistas que, nuns meses dende o final da Guerra Civil, conducirían ao mundo cara unha espiral cada vez máis e máis fonda de morte e destrución nunha escala nunca igualada na historia da humanidade. Logo de esmagados os seus inimigos tras case 3 anos de brutal guerra, reinou, coma un monarca absoluto, durante máis de 40 anos de persecución e humillación para os vencidos. E logo morreu e descansou tranquilo baixo a impoñente cruz, levantada por prisioneiros de guerra, que se converteu na xoia da coroa do seu mausoleo. E durante 40 anos máis seguiu alí, intocable, escondido tralas paredes de pedra do enorme memorial e mellor protexido aínda polas paredes de medo que levantou, e que duraron ata ben despois de que morrera. As paredes que o volveron omnipotente, que fixeron que volvera poñer termos de paz estando morto, ditando amnistía para os seus, dándolle o poder aos seus achegados, impoñendo ao seu sucesor. E intentou outra vez máis, dende debaixo da súa cruz, enterrar con el a memoria e a dignidade dos vencidos. Pero xustamente eso, foi o que non deu feito nunca, nin na vida nin na morte.

Os seu ostentoso mausoleo de rei, o seu Escorial particular, o símbolo do seu poder incuestionado ata despois de morto, non acovardou aos vencidos. E por fin, esta semana, deixará de vixiarnos dende esa montaña maldita. Esperemos que, con algo de sorte, este xesto tan político non sexa o último. Que o sigan outros máis políticos aínda. Que se condene publicamente o seu réxime criminal, que se retiren as medallas aos seus xenerais, que saquen das nosas rúas o seu nome e de todos os que tiveran que ver con el. E non nos podemos quedar aí, non. Que se persigan aos executores das ordes do ditador, que os torturadores que aínda viven pasen os seus últimos días enfrontándose á xustiza que sempre mereceron. Que consultemos ao pobo a súa opinión sobre o xefe de estado que nos impuxo, e, sobre todo, que cada un dos caídos de verdade, dos que morreron na defensa da liberdade e cuxos ósos podreceron debaixo dun carballo ou nunha cuneta, teñan o seu modesto Valle nos mausoleos das súas familias. Que poidan, dunha vez para sempre, cerrarse unhas feridas que levan abertas e sen parar de sangrar 80 anos e que poidamos mirar adiante sen o lastre dunha historia que nos perseguía. Que, en definitiva, non lle deixemos seguir gañando a guerra despois de morto. Para que un símbolo signifique algo non pode representarnos a todos, por forza ten que excluír a alguén para cumprir o seu obxectivo de representar a un grupo. Mentres manteñamos símbolos que exclúen aos vencidos no estado, en monumentos e institucións, a guerra nunca rematará, pois seguirán os vencedores berrando en cada bandeira, tribunal e “Valle” a súa victoria, recordándolle a súa desgracia aos derrotados. Librémonos deles, e lembremos sempre o moito que nos costou, pois non debe voltar a pasar. IVÁN OROIS, 2º BACH

17 de maio: E máis sobre MJ Pérez e Vicente Vázquez no 15 de maio para celebrar as nosas letras

O 15 de maio viñeron ao instituto dous ex alumnos do IES de Arzúa para falarnos da súa vida laboral e da súa produción artística en galego. Á charla asistimos os alumnos de 1º BACH e os alumnos de 2º da ESO. 

Para presentarse, comezaron cunha melodía tocada por MJ e recitando un poema de Vicente. 

Ao acabar recibiron un forte aplauso do público e Vicente foi o primeiro en presentarse. 

Vicente comezou explicando que carreira realizou ao acabar os seus estudos de bacharel. Estudou filoloxía alemá e grazas a ela participou en varios intercambios. Nun dos intercambios foi a Francia e alí comezou a dar clases de castelán. Despois contounos que estaba a estudar un máster en educación porque descubriu que era o que en realidade lle gustaba. E grazas a este curso vai ir outra vez de intercambio, pero esta vez a Estados Unidos. 

Ao acabar de falar sobre os seus estudos, falounos sobre os libros que publicou e leunos un que relacionaba o amor cunha croqueta. Este poema foi o que dió máis xogo para facer chistes durante as dúas horas de duración da charla.

Máis tarde comezou MJ a contarnos como empezou a estudar guitarra e a compaxinar a súa carreira coa súa gran afección, a música. Ela estudou audiovisuais na Coruña. Esta carreira axudoulle moito coa música. Contounos como gravou a súa primeira canción, cantóunola e como fixo o videoclip. Ademais púxonos varios videoclips que gravou durante estes anos.

Ademais de falar deles, os alumnos de 1º BACH, escribimos preguntas e metémolas nunha caixa para que eles fosen respondendo. Houbo cuestións moi graciosas como: Cantos anos tes? Ou Canto cobras?; pero tamén algunhas onde preguntaban: En que che inspiras para escribir ou compor? Estas cuestións íanas intercalando mentres ían explicando un pouco o que facían.

Explicaron un pouco que estaban a realizar hoxe en día, pero nas súas afeccións, Vicente ía publicar un libro e MJ ía sacar un disco.

Para finalizar MJ cantou unha canción súa e Vicente nas estrofas recitaba o poema. Ao acabar como quedaban 5 minutos e aínda quedaban varias preguntas por responder comezaron a responder rápido todas ata que tocou o timbre, que recibiron moitos aplausos. 

Unha crónica de Antía Pardo

17 de maio: As letras galegas sempre no Instituto: Crónica da visita de MJ PÉREZ e VICENTE VAZQUEZ

ARTISTAZAS NO IES DE ARZÚA:

Pouco faltaba para o 17 de maio. O día das nosas letras estaba ao caer.

Para celebrar esta xornada, o mércores 15 de maio, o IES de Arzúa acolleu a dous artistas galegos que nun pasado foran alumnos de dito instituto.

Vicente Váquez Vidal. Un dos artistas convidados. Este poeta é quen de facer unha similitude entre o amor e ríos e afluentes; e mesmo converte unha receita de croquetas en puro arte.

Comezou falando un pouco do seu paso polo instituto, e o que fixo posteriormente. Máis tarde, coa compañía musical de MJ, a outra convidada, recitou algún dos seus poemas.

MJ Pérez. Cantante e compositora. Con tan só a súa inseparábel guitarra negra e a súa voz, fixo gozar a todos os alí presentes dun momentazo! 

Ela tamén comezou falando un pouco da súa vida. Explicou a que se adicaba, e fixo un rápido percorrido polas súas cancións e videoclips. Tamén falou sobre un dos seus últimos soños cumpridos, escribira unha canción en portugués (a súa lingua materna), e mostroulles ós alumnos o videoclip de dita canción.  A todos pareceu gustarlles moito!

Ámbolos dous foron protagonistas dunha xornada chea de música, poesía e moitas risas. Risas provocadas por anécdotas vividas no IES, que saíron á luz grazas a certas preguntas que @s alumn@s de 1º BAC fixeran.

Para finalizar, agradecer e dar a noraboa a MJ e a Vicente polo ambiente tan agradábel e entretido que conseguiron crear na xornada do mércores.

Unha crónica de Alejandra Barco 

15 de outubro: O día das escritoras ou as escritoras do día? Margaret Atwood

Un artigo de Antía Pereira.

Temos a capacidade de dar vida, sabemos facer máis cousas á vez que ninguén. Somos barrendeiras, camioneiras, profesoras, científicas, pintoras, cantantes… Actuamos e sabemos facer calquera papel na interpretación da vida. Somos avóas, nais, fillas e netas. Somos fortes, loitadoras, intelixentes e traballadoras ao mesmo tempo. Falamos, sorrimos e pasámolo ben. Somos serias e eficaces cando é preciso. Sen embargo a nosa historia está marcada por unha enorme discriminación con respecto ao sexo contrario, sexo que nunca demostrou valer máis ca nós.

Por iso, as mulleres tivemos que loitar para ser recoñecidas.

Olympe de Gouges, tivo que redactar “Os dereitos da muller e da cidadá” en 1791 para que unha sociedade que se revelou contra un sistema inxusto non se esquecerá de que as mulleres tamén formaban parte da poboación. Sylvia Pankhurst adicou a súa vida a reclamar o dereito ao voto femenino. Emily Wilding Davin deu a súa vida pola causa que defendía (o sufraxio femenino). Son nomes que deberían ser recordados e aos que se nos paramos a pensar lle debemos moito. Pola situación que vivimos, as mulleres tomamos días como nosos, días para que as nosas obras, os nosos actos e todos os nosos logros luzan como se merecen. 

Por todo isto e con motivo do Día das Escritoras quería falarvos dunha muller que como as mulleres nomeadas anteriormente debe ser coñecida e recordada.

O 1 de setembro de 1939 o mundo era bombardeado polo estalido da 2ª Guerra Mundial. A guerra cambiao todo. As rúas e edificios caen. As mulleres morren. Os homes morren e un pobo non volve a ser o que era.

O 18 de novembro de 1939 nunha gran casa de Canada nacía unha nena que portaría ate o día da súa morte o nome de Margaret Awood. O nacemento cambiao todo. A alegría reina na casa. O home faise pai. A muller faise nai e un fogar non volve ser o que era. 

Margaret foi a terceira dos fillos de Carl Edmund e Margaret Dorothy. Pasou a súa infancia entre Québec, Otawwa e Toronto e os máis apasionantes libros dos irmáns Grimm, novelas de misterio, cómics…

Pouco a pouco amou a lectura, a política, a escritura… e baixo o seu carácter feminista converteuse nunha importante e respetada crítica literaria, activista política e sobretodo novelista.

A artista comezou a escribir con 16 anos e fixo novelas, series, contos… como por exemplo “Pan”. 

Pan foi escrito no S.XX. Naquela época o diñeiro era algo inalcanzable para a maior parte da poboación e o pan era comida de ricos. A autora emprega o conto como un espello da sociedade da 2ª Guerra Mundial. De forma creativa e inusual, fainos extraer toda a información que contén a historia escondida, a través da imaxinación.

En “Pan”, Margarete fainos reflexionar sobre algo tan simple como o pan. Unha simple masa tan común e cotiá que significa tantísimas cousas para a autora. Na primeira historia, invítanos a imaxinar sobre o suculenta que pode  resultar ás veces unha simple miga, untada de manteca, de diferentes formas e sabores. Na segunda, ponse nunha situación completamente diferente. Reflexiona sobre a importancia dos alimentos poñendo de exemplo o máis cotián de todos eles. Nesta historia a protagonista vive un dos calvarios que a humanidade leva sufrindo  dende tempos inmemorables; a fame, peor, a fame que pode  pasar un ser querido sin que ti poidas facer absolutamente nada.  Na seguinte historia utilizao como algo tan valioso como para ser producto dunha chantaxe, fainos  pensar na importancia do mismo nunhas e noutras situacións da vida. Como penúltima historia relátanos unha lenda alemá,  fala da hipocresía de non querer perder nada cando o tes todo para darllo  a alguén que che daría todo inda que non  tivese nada. Ademáis presenta dous tipos de clases sociais da  época. Por último, no párrafo máis fantástico do conto fala do pan como algo imposible e intocable. As historias teñen en común un mesmo elemento como protagonista tratado de diversas maneiras. A escritora xoga e fai que a nosa cabeza vaia mais alá do razonamento.

Recoméndovos este conto para que vos abandonedes a lectura e vos atrevades a imaxinar, para coñecer un pouco máis a unha escritora e artista, que antes de nada, foi muller.

PAN 

Imagina un pedazo de pan. No hace falta imaginarlo, está aquí en la cocina, sobre la tabla del pan, en su bolsa de plástico, junto al cuchillo del pan. Ese cuchillo es uno muy viejo que conseguiste en una subasta, la palabra PAN está tallada en el mango de madera. Abres la bolsa, pliegas el envoltorio hacia atrás, cortas una rebanada. La untas con mantequilla, con mantequilla de cacahuete, después miel, y lo doblas hacia adentro. Un poco de miel se te escurre entre los dedos y la lames con la lengua. Te lleva cerca de un minuto comer el pan. Este pan es negro, pero también hay pan blanco, en el frigorífico, y un poco de pan de centeno de la semana pasada, antes redondo como un estómago lleno, ahora a punto de echarse a perder. De vez en cuando haces pan. Lo ves como algo relajante que puedes elaborar con las manos.

Imagina una hambruna. Ahora imagina un pedazo de pan. Ambas cosas son reales pero tú estás en el mismo cuarto con sólo una de ellas. Ponte en otro cuarto, para eso sirve la mente. Ahora te encuentras sobre un colchón delgado en un cuarto caluroso. Las paredes están hechas de tierra seca, y tu hermana, más joven que tú, está contigo en el cuarto. Tiene mucha hambre, su vientre está hinchado, las moscas se le posan en los ojos, tú las espantas con las manos. Tienes un trapo, sucio pero húmedo, y se lo pones en los labios y en la frente. El pedazo de pan es el mismo pan que has estado guardando desde hace días. Sientes la misma hambre que ella, pero todavía no te sientes tan débil. ¿Cuánto va durar esto? ¿Cuándo vendrá alguien con más pan? Piensas en salir a ver si encuentras algo para comer, pero afuera las calles están infestadas de carroñeros y el hedor de los cuerpos lo llena todo. ¿Deberías compartir el pan o dárselo todo a tu hermana? ¿Deberías comer tú el pedazo de pan? Después de todo, tú tienes una mejor oportunidad de sobrevivir, eres más fuerte. ¿Cuánto tiempo tardarás en decidirlo?

Imagina una prisión. Hay algo que tú conoces, pero que todavía no se lo has contado a nadie. Los controladores de la prisión saben que tú lo sabes y todos los demás también lo saben. Si hablas, treinta o cuarenta o cien de tus amigos, tus compañeros, serán detenidos y morirán. Si te niegas a hablar, esta noche sucederá lo mismo que la noche anterior. Siempre eligen la noche. Sin embargo, no piensas en la noche, sino en el pedazo de pan que te ofrecieron. ¿Cuánto tiempo tardarás en decidirte? El pedazo de pan era negro y fresco y te recordó un rayo de sol que cae sobre un pedazo de madera. 

Te recordó un bol, un bol amarillo que había en tu casa. Contenía manzanas y peras, y estaba sobre una mesa de madera que también recuerdas. No es el hambre o el dolor lo que te está matando sino la ausencia de aquel bol amarillo. Si tan solo pudieras sostener el bol en tus manos, aquí mismo, podrías aguantar lo que sea, te dices a ti mismo. El pan que te ofrecieron es peligroso y traicionero, significa la muerte.

Hubo una vez dos hermanas. Una era rica y no tenía hijos, la otra tenía cinco hijos y era viuda, tan pobre que ya no le quedaba nada de comer. Fue a ver a su hermana y le pidió un pedazo de pan. ‘Mis hijos se están muriendo’, dijo. La hermana rica respondió, ‘No tengo suficiente para mí’, y la echó de su casa. Luego el marido de la hermana rica llegó a su casa y quiso cortar un trozo de pan, pero al hacer el primer corte, brotó sangre roja. Todos sabían lo que eso significaba. Es un cuento maravilloso, un cuento tradicional alemán.

La hogaza de pan que he creado para ti flota unos centímetros por encima de la mesa de la cocina. La mesa es normal, no tiene ninguna trampa.
Un paño azul de cocina flota bajo el pan y no hay hilos que sujeten al techo el paño o el pan ni la mesa al paño; ya lo has comprobado al pasar la mano por debajo y por arriba, y no has tocado el pan. ¿Qué te detuvo? No quieres saber si el pan es real o si es sólo una alucinación que te hice ver.


No existen dudas de que puedes ver el pan, hasta puedes olerlo, huele a levadura, y parece lo bastante sólido, tan sólido como tu propio brazo.
¿Pero puedes confiar en él? ¿Puedes comerlo? No quieres saberlo, imagínalo.

Margaret Awood

https://www.trendencias.com/ocio/67-libros-escritos-por-mujeres-fundamentales-en-la-historia-de-la-literatura


http://librosquehayqueleer-laky.blogspot.com/

Octavio Paz naceu hai cen anos

Hoxe fai exactamente cen anos. Foi na Cidade de México. Pouco importan os premios, nin os honores. Non imos sacar do arquivo as fotos famosas publicadas nas revistas. Agora imos só a recordar a súa dimisión como embaixador en 1968. A quen algo quere... No diario El País veñen de publicar unha serie de artigos interesantes sobre a súa obra poética e os seus ensaios. Tentaremos lembrar aos mortos nos seus momentos de gloria. Cando leamos os seus versos, procuraremos esquecer as fotos famosas.